De EU moet het overdoen na de Brexit [Serge Halimi in Le Monde Diplomatique, juli 2016]

Europe

Deze opiniestuk is een Nederlandse vertaling van « Une Europe à refaire » geschreven door Serge Halimi in Le Monde Diplomatique van juli 2016

De heer Donald Tusk, president van de Europese Raad, moet er spijt van hebben dat hij een eventueel negatief stemgedrag van de Britten vergeleken heeft met een ‘’begin van de vernietiging van niet alleen de Europese Unie, maar ook de Europese beschaving” (BBC World, 13 juni 2016). Desalniettemin vormt de overwinning van de Brexit wel degelijk een donderslag voor het geheel van het Oude Continent.

Want deze keer zal het moeilijk zijn om het algemeen kiesrecht te negeren door zich te baseren op een politieke klasse die door het resultaat van het referendum van 23 juni verloochend is. Niemand ziet voor zich dat in Londen een even flagrante ontkenning van de democratie zal plaatsvinden als die in Frankrijk en Nederland na de negatieve stemming in mei en juni 2005 over het constitutionele Europese verdrag.

Het valt eveneens te betwijfelen of de Britten met evenveel minachting kunnen worden behandeld als de Grieken, die, bij wijze van antwoord op hun verzoek om heroriëntatie op de koers van de Europese Unie, financieel werden verstikt en gedwongen tot een stringente sociale hervorming met desastreuze economische effecten.

In 1967 verzette generaal de Gaulle zich tegen de toetreding van het Verenigd Koninkrijk tot de Europese Economische Gemeenschap omdat hij “de creatie van een vrijhandelszone in West-Europa, met mogelijke uitbreiding tot de Atlantische zone, die ons continent haar eigen persoonlijkheid zou ontnemen” weigerde. Het zou echter onjuist zijn om alleen aan Londen de verantwoordelijkheid van een dergelijke verlies toe te schrijven, zolang ook Berlijn, Parijs, Rome, Madrid zich hieraan schuldig maakten… In dusdanige mate dat je je afvraagt wélke ‘’persoonlijkheid’’, welke specificiteit de Europese Unie nog verdedigt (lees ‘’Het Britse legaat aan Europa”). Het is trouwens verhelderend dat, in een poging het Britse vertrek te verhinderen, de Unie zonder al te veel moeilijkheden heeft toegestemd in een schikking die de sociale steun aan de arbeiders van andere Europese landen zou hebben opgeheven, en in een andere schikking die de belangen van de financiële sector nog verder beschermd zou hebben.

De Unie, als project van intellectuele elites dat ontstaan is in het tweespalt van de koude oorlog, heeft een kwart eeuw geleden één van de grote tweesprongen in de geschiedenis gemist. De val van de Sovjet-Unie bood aan het « Oude Continent » de gelegenheid om het project van een socialer en vreedzamer fundament te voorzien en zo te voldoen aan de verlangens van de bevolking. Dan was het ook nog noodzakelijk geweest om er niet voor terug te deinzen, het bureaucratische bouwwerk dat heimelijk opgericht is naast de naties, te ontmantelen en opnieuw op te bouwen. En de vrijhandelsmotor van die machinerie om te bouwen. De Unie had dan tegenover de triomf van de wereldomvattende concurrentie een model van regionale samenwerking geplaatst, van sociale bescherming, van integratie door de bovenklasse van het voormalig Oostblok.

Maar in plaats van een gemeenschap heeft de Unie een grote markt gecreëerd. Gepantserd met commissarissen, regels voor de lidstaten, bestraffingen voor de bevolking, maar wagenwijd open voor een concurrentie die niet loyaal is aan de arbeiders. Zonder ziel en zonder andere wens dan die om degenen in de financiële werelden en de metropolen die het meest bemiddeld zijn en de beste netwerken hebben, ter wille te zijn. De Unie voedt nog slechts een imaginair van straf en soberheid dat ze zonder mankeren rechtvaardigt met het argument het minste van twee kwaden te kiezen.

Men zal zich niet verzetten tegen de zojuist uitgebrachte Britse stemming door haar te bestempelen als populisme of xenofobie. En evenmin door nog meer de nationale soevereiniteit weg te snijden ten gunste van een federaal Europa dat bijna niemand wil. Wat men wel wil, is dat de autistische en in diskrediet gebrachte politieke elites een antwoord gaan geven op de volkswoede die in het Verenigd Koninkrijk is losgebroken en die elders opborrelt…

Vertaling: GDA/ER

Share