Wordt Heineken beter van Afrika of wordt Afrika beter van Heineken ? [Debat in het Pakhuis de Zwijger]

index

Alex Gbansé

Je hebt soms van die debatten waarvan je denkt: “Okee, moet ik nou weer daarheen om hetzelfde cynische argument te horen ?” En vooral: “we weten dat het af en toe een foute of corrupte boel is, maar de internationale wetgeving geeft ons geen echte middelen om de wandaden of criminele handelwijze van multinationaals in Afrika of ergens anders in de wereld te bestrijden.” Een veel voorkomend argument van het bedrijfsleven en van alles wat daar omheen profiteert van die kolossale winsten die in die landen worden gemaakt. Het zijn vaak rechtse politici maar tegenwoordig ook vaker politici uit het midden, of academici en journalisten die de neoliberale filosofie koesteren.

Het ging afgelopen maandagavond [11.7.2016] in het Pakuis de Zwijger in Amsterdam niet om Shell, Unilever, Bolloré, British Petroleum of Trafigura NV etc. maar om Heineken. Wat is het dan jammer dat Heineken weigerde om aan het debat deel te nemen. Want één ding is zeker, de beschuldigingen van journalist Olivier van Beemen [37] in de richting van het Koninklijke bedrijf in zijn boek ‘Heineken in Afrika’ zijn ernstig, zeer ernstig zelfs, hoewel het boek van 400 bladzijden niet het “zwart maken” van Heineken als primair doel heeft.

Wordt Afrika beter van Heineken of wordt Heineken beter van Afrika ? De avond trok een publiek van ruim 300 mensen. Grotendeels bestaande uit academici, politici, activisten, journalisten, beleidsmakers en studenten. Ik ging op uitnodiging van collega-journalist van Trouw, Seada Nourhussen [panel moderator] in de wetenschap dat de diversiteit van de panelgasten een boeiend debat kon opleveren. Dat was ook het geval met Olivier van Beemen, Adolphe Muambi [Congolese-Nederlandse schrijver], Eric Smaling [SP kamerlid], Irene Visser [Netherlands-African Business Council], Peer Shouten [vredesactivist, Danish Institute for International Studies], Johan Veul [Hoofd private sector ontwikkeling, Ministerie van Buitenlandse Zaken] en Professor Rob van Tulder van de Erasmus Universiteit in Rotterdam.
De eerste spreker die in de volle zaal bij de gespreksleidster Seada Nourhussen aan tafel mocht schuiven was Olivier van Beemen. “In Afrika doet eigenlijk Heineken de beste zaken !” Met dit statement van de gespreksleidster in haar korte introductie werd de gedachtewisseling gelanceerd. De onderzoeksjournalist begint zijn spreekbeurt over zijn motivatie om het boek ‘Heineken in Afrika’ te schrijven.

“Ik merkte dat er heel weinig bekend is over hoe multinationals nu echt in Afrika opereren. De informatie die naar buiten komt is bijna altijd van de bedrijven zelf. Ik ben [gedurende 3 jaar] in al die 11 landen waar Heineken op z’n minst 50% van een brouwerij bezit, gaan kijken: wat zijn nou de echte gevolgen voor de bevolking, de lokale economie en de maatschappij. Heineken heeft voor zichzelf een rooskleurig beeld van haar activiteiten geschetst. Wat normaal is voor je eigen imago als bedrijf. Maar opmerkelijk is dat in Nederland dat beeld heel erg breed overgenomen wordt. Je ziet bijvoorbeeld Premier Rutte die in de Algemene Vergadering van de VN Heineken als voorbeeld noemt terwijl Heineken in een omstreden land als Burundi actief is (…)”, vertelde de auteur.

Naarmate het debat verliep werd het duidelijk waarom Heineken niet was komen opdagen. De beschuldigingen van Van Beemen in de richting van ‘s werelds derde na grootste bierproducent zijn keihard, sterk beargumenteerd en met feiten en cijfers onderbouwd. Wist u bijvoorbeeld dat Heineken samen met de Burundese overheid mede-eigenaar is van een brouwerij in Burundi ? Wist u dat Heineken ongeveer een miljoen dollars aan de rebellenbeweging M23 in het oosten van Congo betaalde ? Wist u dat de onlangs door het International Strafhof in Den Haag tot 18 jaar gevangenisstraf veroordeelde oud-vicepresident van Congo, Jean Pierre Bemba Gombo, een zakenpartner van Heineken is ? Wist u dat Heineken aan “Belastingfraude” deed ?

De gehele discussie duurde bijna tweeënhalf uur. Het merendeel van het publiek ging naar huis met de boodschap dat Heineken geen traditie van openheid kent en geen bolwerk van transparantie is, althans wat betreft zaken doen in Afrika.

De gehele video van de avond is onder deze tekst te bekijken. Het boek ‘Heineken in Afrika?’ is voor 25 euro verkrijgbaar als paperback en voor 15 euro als e-book.

Heinekenstatement

Share